Czy pary, które przeżyły wspólnie pół wieku, mogą liczyć na finansowe wsparcie od państwa? W Senacie trwają prace nad projektem ustawy, który wprowadzałby „500 plus dla małżeństw”, czyli jednorazowe świadczenie jubileuszowe dla par z długim stażem. Kwoty wsparcia miałyby wahać się od 5000 zł do 8000 zł, w zależności od liczby wspólnie spędzonych lat. Choć pomysł ma wymiar głównie symboliczny, jego realizacja wiązałaby się z istotnymi kosztami, które mogą przekroczyć miliard złotych rocznie.
Geneza pomysłu: petycja P10-11/23
Inicjatywa ma swoje początki w styczniu 2023 roku, kiedy to do Senatu wpłynęła petycja o numerze P10-11/23. Wnioskodawca zasugerował wprowadzenie jednorazowego świadczenia dla par obchodzących złote i kolejne rocznice małżeństwa. Podkreślono, że długoletnie związki zasługują na specjalne uznanie, podobnie jak stulatkowie otrzymujący emeryturę honorową.
Jakie kwoty przewiduje projekt?
W projekcie ustawy dokładnie określono wysokość świadczenia w zależności od długości pożycia małżeńskiego:
- 50 lat – 5000 zł,
- 55 lat – 5500 zł,
- 60 lat – 6000 zł,
- 65 lat – 6500 zł,
- 70 lat – 7000 zł,
- 75 lat – 7500 zł,
- 80 lat – 8000 zł.
Twórcy petycji argumentują, że takie wsparcie powinno być jednorazowe i porównywalne do emerytury honorowej przyznawanej stulatkom.
Opinia Ministerstwa Rodziny i pojawiające się wątpliwości
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej wyraziło początkowo brak poparcia dla inicjatywy. Wskazano na brak precedensu w polskim systemie wsparcia rodziny dla tego rodzaju świadczeń, przywołując istniejące formy uznania, takie jak medale za długoletnie pożycie małżeńskie. Mimo to senatorowie postanowili kontynuować prace nad projektem.
Koszty wdrożenia i analiza finansowa
Podczas posiedzenia Komisji Petycji zwrócono uwagę na potencjalne koszty związane z programem. Realizacja świadczenia dla wszystkich par z przynajmniej 50-letnim stażem mogłaby obciążyć budżet państwa o ponad miliard złotych rocznie. Z tego powodu zlecono przygotowanie dodatkowej Oceny Skutków Regulacji, aby rozważyć różne scenariusze wdrożenia.
Mechanizm funkcjonowania programu
Świadczenie miałoby być finansowane z budżetu Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Aby je otrzymać, pary musiałyby złożyć odpowiedni wniosek wraz z dokumentami potwierdzającymi długość małżeństwa, takimi jak odpis aktu małżeństwa. Procedura wypłaty miałaby być prosta i przejrzysta.
Debata publiczna: zalety i obawy
Zwolennicy projektu podkreślają, że byłby to gest uznania wobec par, które przez dekady tworzyły stabilne rodziny. W kontekście rosnącej liczby rozwodów i malejącej liczby zawieranych małżeństw, program mógłby mieć również znaczenie symboliczne, promując trwałość związku jako wartość społeczną. Z drugiej strony, krytycy zwracają uwagę na poważne obciążenie dla finansów publicznych oraz pytają o zasadność kierowania wsparcia do wszystkich par, niezależnie od ich sytuacji materialnej.
Przyszłość projektu
Dalsze losy programu zależą od wyników nowej Oceny Skutków Regulacji. Komisja Petycji zdecyduje o ewentualnym skierowaniu ustawy do dalszych prac po zapoznaniu się z jej wynikami. Bez względu na ostateczną decyzję, temat „500 plus dla małżeństw” na stałe wpisał się w dyskusję o polityce rodzinnej i budżetowej w Polsce.